Κοινότητα Ιτέας
Στοιχεία αρχικής αναγνωρίσεως : Κοινότης Κοτσερής , Β.Δ. 29/8/1912, ΦΕΚ. Α 261) 1912 . Προήλθε από τον τέως Δήμο Φύλλου .
ΕΔΡΑ : Ιτέα
Συνοικισμοί που αποτελούσαν την Κοινότητα αρχικά : Κοτσερή , Γιαννίκι , Μολόσι , Μπουλή
Συνοικισμοί που αποτελούν την Κοινότητα σήμερα : Ιτέα , Ηλίας
Προσαρτήσεις : Ο Συνοικισμός Ηλίας αποσπάστηκε από την Κοινότητα Ορφανών , Β.Δ. 15/8/1958 , ΦΕΚ. Α 144) 1958 .
Μετονομασία : Ο Συνοικισμός και η Κοινότητα μετονομάστηκαν σε Συνοικισμό και Κοινότητα Ιτέας , Β.Δ. 7/6/1957 , ΦΕΚ. Α 119) 1957 .
119Α - 3/7/1957 : Η Κοινότητα προήλθε από τη μετονομασία της Κοινότητας Κοτσερίου .
144A - 20/9/1958 : O οικισμός Ηλίας αποσπάται από την Κοινότητα Ορφανών και προσαρτάται στην Κοινότητα .
244Α - 4/12/1997 : Ο οικισμός Ιτέα αποσπάται από την Κοινότητα και ορίζεται έδρα του Δήμου Φύλλου .
244Α - 4/12/1997 : Η Κοινότητα καταργείται και συνενούται με το Δήμο Φύλλου .
Δ.Δ.Ιτέας: Η Ιτέα ανατολικά της Καρδίτσας περί τα 25 χλμ. που άλλοτε και νυν αποτελούσε και αποτελεί την έδρα του Δήμου Φύλλου με τα 11 χωριά του(σήμερα αποτελείται από 7 χωριά και 2 συνοικισμούς).
Ονομασία
Επί τουρκοκρατίας ονομαζόταν Κουτσαρί που προήλθε από τη λέξη Γκουτζαλάρι, τούρκικη λέξη, που θα πει μεγάλο χωριό, δεδομένου ότι κατοικούνταν και από πολλούς Τούρκους Κονιάρηδες οι οποίοι πριν την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881 ή και πρωτύτερα 1850-1870 το εγκατέλειψαν .
Από τη λέξη Γκουτζαλάρι έφυγε η συλλαβή λα και έμεινε το Γκουτζαρί , επειδή για τους Έλληνες έπρεπε να προφέρεται πιο εύκολα, σύμφωνα με τον κανόνα της προφοράς και με τα μέτρα του τοπικού ελληνικού λεξιλογίου .
Η λέξη Γκουτζιαρί με την πάροδο του χρόνου αλλοιώθηκε και προσαρμόστηκε σύμφωνα με την ελληνική γραμματολογία, αφού αφαιρέθηκε από τις συλλαβές Γκου το Γ και έμεινε το Κ, και από τη συλλαβή Τζα το ζ και στη θέση του προστέθηκε το σ , οπότε έγινε η λέξη Κουτσαρί στην οποία μπήκε στα ενδιάμεσα χάριν ευκολίας το γιώτα (ι) για να πάρει την τελική μορφή Κουτσιαρί .
Η ονομασία Κουτσιαρί ελληνοποιημένη πλέον και προσαρμοσμένη στη γλώσσα μας παρέμεινε μέχρι τελευταία, οπότε άλλαξε σε Ιτέα(βεβιασμένα και χωρίς περίσκεψη). Η μετονομασία του χωριού σε Ιτέα έγινε από τις πολλές λεύκες που υπήρχαν στον ποταμό Ενιππέα. Ο Άγγλος περιηγητής Ληκ , όταν πέρασε το Δεκέμβρη του 1809 από τον Πέτρινο , βαδίζοντας προς το Μουσαλάρ-Τεκελή, έβλεπε δεξιά του το Γκουτζαλάρι με τους πολλούς Τούρκικους μιναρέδες, γιατί διέμεναν πολλοί Κονιάρηδες .
Η ζωή της κωμόπολης αυτής φαίνεται ότι ξεπερνάει τα 500 χρόνια ίσως και περισσότερα. Πάντως από την οριστική κατάκτηση της Θεσσαλίας από τους Τούρκους το 1420, φαίνεται ότι εκεί εγκαταστάθηκε ο μεγαλύτερος Τούρκος αγάς, όπως αποδεικνύει και ο τεχνητός γήλοφος(μαγούλα) που βρίσκεται στο κέντρο της κωμόπολης που δεσπόζει, γι’αυτό και εκεί ψηλά ήταν χτισμένο το κονάκι .
Πάντως το ότι η ζωή της κωμόπολης αυτής είναι αιώνων ενισχύεται και από το βιβλίο «Η Πρόθεση των Αφιερωτών» από αρκετά άτομα - Γκουτζαριώται - (από το Γκουτζαλάρι- Κουτσιαρί)που ταξίδεψαν , προσκύνησαν και αφιέρωσαν τα υπάρχοντά τους , από βαθιά πίστη στο Θεό μας κι έτσι άρχισε η εγγραφή όλων των Αφιερωτών το 1530-1570 στο Μοναστήρι «Άγιος Βησσαρίωνας» Δούσικο Τρικάλων . Το Βιβλίο αυτό εφθάρη και ξαναγράφηκε το 1668 από το μοναχό Χατζή Γεράσιμο από το Μακρυχώρι Καρδίτσας, κατά τον Κ. Σπανό .
Η Ιτέα ως κέντρο του τ. Δήμου Φύλλου παλιότερα επηρέαζε τα γύρω χωριά πολιτιστικά και οι κάτοικοι ήταν πολυτάξιδοι και πραματευτάδες γυρίζοντας με τα κάρα τους όλο τον κάμπο της Θεσσαλίας μεταφέροντας στις εστίες τους χρήμα και πνεύμα.
Εκκλησίες :
- Ο Άγιος Αθανάσιος, που είναι και πολιούχος του χωριού , χτίστηκε το 1856. Πανηγυρίζει στις 18 Ιανουαρίου και στις 2 Μαΐου.
- Ο ναός των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ θεμελιώθηκε στις 14 Μαρτίου 1990 επί Μητροπολίτου Κλεόπα . Εγκαινιάστηκε στις 30-5-2003 υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ.κ Θεοκλήτου , εφημερεύοντος πατρός Βασιλείου Γερούκη αρχιερατικού επιτρόπου Δήμου Φύλλου και επιτροπευόντων Αρχοντή Αστ.Αντωνίου και Κοντοβάιου Λέανδρου . Πανηγυρίζει στις 8 Νοεμβρίου .
- Στο συνοικισμό Ηλιά υπάρχει ο Ι.Ν του Προφήτη Ηλία , ο οποίος χρονολογείται από το 1858 , έχει ξυλόγλυπτο τέμπλο, παλαιές εικόνες, σκεύη και πηγάδι στο εσωτερικό της.
Παράλληλα έχουν εντοπιστεί αρχαία λείψανα πλησίον πηγής στον οικισμό Ηλιά Ιτέας (Ιερόν Απόλλωνος). Σύμφωνα με την ΥΑ 1154/4-3-1964 ΦΕΚ 91/Β/19-3-1964
ο συγκεκριμένος αρχαιολογικός χώρος χαρακτηρίστηκε προστατευόμενος .
Σχολείο Ιτέας
Λειτούργησε επί τουρκοκρατίας σε αίθουσα του ιερού ναού του Αγίου Αθανασίου
και φοιτούσαν σ’ αυτό μόνον αγόρια, που διδασκόταν ανάγνωση, γραφή και βυζαντινή μουσική. Το 1903 έγινε και σχολείο θηλέων. Το 1907 άρχισε η ανέγερση του νέου διδακτηρίου. Μετά τους σεισμούς του 1954 έγιναν εργασίες επισκευής του και το 1956 έγινε η επέκτασή του και αποτέλεσε παλιό και νέο σχολείο σχήμα ταφ (Τα). Το 1970 όλες οι αίθουσες έχουν ρεύμα. Σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του δίδαξαν δάσκαλοι που καταγόταν από το χωριό ή όχι όπως: Κ. Σδόγγος, Α. Παπακωνσταντίνου, Κ. Παπαευθυμίου, Δ. Νοτόπουλος, Β. Καραΐσκος, Χ. Κωστούλα κ.α. Σήμερα στην Ιτέα λειτουργούν ένα(1) Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις , 1 Δημοτικό σχολείο και 1 Νηπιαγωγείο .
Στον εθνικό τομέα έχει να παρουσιάσει 5 αγωνιστές κατά της Τουρκοκρατίας :
Toν Αθανάσιο Αναστασόπουλο 1840 - 1910 , τον Βασίλειο Ανδρεάδη 1850 - 1915,
Τον Ευάγ. Χριστοδούλου 1845 - 1908, Δημ. Νοτόπουλο 1835 - 1940 και Χρ. Μακρή 1835 - 1940 .Όλοι οι παραπάνω αγωνιστές πολέμησαν στη μάχη Ματαράγκας - Πύργου το 1878 και είναι ιστορικά πρόσωπα που τιμούν το χωριό και τον τόπο μας .
Η Ιτέα έχει ακόμη να επιδείξει ένα δραστήριο και φωτεινό άνθρωπο τον παπα-Δημήτρη Νοτόπουλο . Η πολύπλευρη μόρφωση και η αξιόλογη μεθοδολογία του όχι μόνο εντυπωσίαζε , αλλά και έπειθε τον κάθε συνομιλητή του. Και δεν ήταν μόνο ένας ευσεβής και σοβαρός λειτουργός του Υψίστου , αλλά και στο πρόσωπό του συγκεντρωνόταν όλη η ανθρώπινη αρχοντιά. Επίσης ήταν και δάσκαλος με σπάνια μόρφωση. Ήταν ένας πραγματικός ευπατρίδης , που ξεχώριζε μέσα στον Καρδιτσιώτικο χώρο .
Στον τομέα του αθλητισμού έχει να παρουσιάσει έναν ικανό παλαιστή , τον Κώστα Χριστάκο 1880 - 1935 που πήγαινε στα γύρω χωριά και πάλευε κατανικώντας τους αντιπάλους του . Αλλά στο πανηγύρι του χωριού Βλοχός αρκετοί αντίπαλοί του νικημένοι συνεννοήθηκαν και τον χτύπησαν άσχημα με τις αγκλίτσες , κυρίως Κουρτικιανοί.
Στον πολιτιστικό τομέα η Ιτέα έχει να αναδείξει εξαίρετους τραγουδιστές όπως ο Δημ. Ζιάκας 1870 - 1945, ο Ξάνθης Χριστοδούλου 1860 - 1930, που άφησαν εποχή πηγαίνοντας στα πανηγύρια διάφορων χωριών .
Ο Πληθυσμός σύμφωνα με τις απογραφές
Έτος Κάτοικοι
1896 Κοτσερή 747
1907 Κοτσερή 920
1920 Κοτσερή 1026
1920 Γιαννίκι 58
1920 Μολόσι 50
1928 Κοτσερή 1183
1928 Γιαννήκι 56
1928 Μολόσι 4
1940 Κοτσερίον 1376
1940 Γιαννίκιον 27
1951 Κοτσερίον 1480
1961 Κοτσερίον 1553
1961 Ηλίας 238
1981 Ιτέα 1457
1988 Ιτέα 2214
1991 Ιτέα 1521
2001 Ιτέα 1431